ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿਚ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦੇ ਮੰਚ ਸਜਾਏ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਮੰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਨਾਚ ਹੁੰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਵੀ ਲਿਖੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਆਦਰਸ਼ਾਂ, ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕੌਣ ਲਵੇਗਾ? ਕੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਚਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਅੱਜ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ | ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ | ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ |
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ? ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹੇ
ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਆਸਥਾ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਲਈ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰਾਉਣ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਾਉਣ ਜਾਂ ਬੋਰਡ ਲਗਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ | ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ | ਜੇਕਰ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ | ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੇ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ |
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਹੈ | ਕੀ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ? ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ? ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ | ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਪਰ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ |
ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਕੀ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ? ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਮਰਿਆਦਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ |
-ਮਕਸੂਦਾਂ (ਜਲੰਧਰ) |
ਮੋਬਾਈਲ : 97803-89428
